કેન્દ્રીય બજેટ 2026-27 (Union Budget 2026-27): કેન્દ્રીય બજેટ 2026-27માં પીએમ કિસાન યોજનાની રકમ રૂ.6,000થી વધારીને રૂ.9,000 કરવાની શક્યતા. જાણો ખર્ચ, લાભ અને સંપૂર્ણ વિગતો. પ્રધાનમંત્રી કિસાન સન્માન નિધિ યોજના (PM-KISAN) ભારત સરકારની સૌથી મહત્વપૂર્ણ અને વ્યાપક ખેડૂત કલ્યાણ યોજના ઓમાંથી એક છે. આ યોજના હેઠળ દેશના કરોડો નાના અને સીમાંત ખેડૂતોને દર વર્ષે સીધી નાણાકીય સહાય આપવામાં આવે છે. તાજેતરમાં ફરી એકવાર આ યોજના ચર્ચાના કેન્દ્રમાં આવી છે, કારણ કે તેમાં મળતી વાર્ષિક રકમમાં 50% સુધીનો વધારો થવાની શક્યતા વ્યક્ત કરવામાં આવી છે. હાલ રૂ.6,000 મળતા હોય છે, જેને વધારીને રૂ.9,000 કરવાની ચર્ચા ચાલી રહી છે.
કેન્દ્રીય બજેટ 2026-27 તારીખ અને સમય
મોદી સરકારના ત્રીજા કાર્યકાળનું બીજું કેન્દ્રીય બજેટ (Union budget 2026 ) 1 ફેબ્રુઆરી, 2026 (રવિવાર) ના રોજ રજૂ થવાનું છે. નાણામંત્રી નિર્મલા સીતારમણ સવારે 11 વાગ્યે લોકસભામાં દેશનું બજેટ રજૂ કરશે.
હલવા સેરેમની બજેટ સત્ર શરૂ થાય તે પહેલા 27 જાન્યુઆરીએ યોજાઈ હતી. નાણા મંત્રાલય પ્રેસમાં બજેટ છાપવાનું શરૂ થાય તે પહેલાં હલવા સેરેમની યોજવામાં આવે છે. નાણામંત્રી વ્યક્તિગત રીતે સ્ટાફને હલવો પીરસે છે. હલવા સેરેમની પછી તરત જ નોર્થ બ્લોકમાં સ્ટાફ માટે લોક-ઇન પિરિયડ શરૂ થાય છે.
સંસદના કેન્દ્રીય બજેટ 2026-27 સત્રના કાર્યક્રમ અંગે મળતી માહિતી અનુસાર, સત્ર બે તબક્કામાં યોજાવાની શક્યતા છે. પ્રથમ તબક્કો 28મી જાન્યુઆરી, 2026થી શરૂ થઈને 13મી ફેબ્રુઆરી, 2026 સુધી ચાલશે.
પ્રથમ તબક્કા દરમિયાન કેન્દ્રીય બજેટ 2026 પર પ્રારંભિક ચર્ચા થશે, જ્યારે વિવિધ રાજકીય પક્ષો અને સાંસદો સરકારની નીતિઓ પર પોતાની પ્રતિક્રિયા આપશે. આ સાથે જ બજેટમાં સૂચવાયેલા કર સુધારા, ખર્ચની પ્રાથમિકતાઓ અને કલ્યાણકારી યોજનાઓ અંગે ચર્ચા શરૂ થશે.
બીજો તબક્કો 9મી માર્ચ, 2026થી શરૂ થઈને 2જી એપ્રિલ, 2026 સુધી ચાલે તેવું અનુમાન છે. આ તબક્કામાં બજેટ પર વિસ્તૃત ચર્ચા, મંત્રાલયોની માંગણીઓ પર ચર્ચા અને નાણાંકીય બિલોનું પસાર થવું જેવી પ્રક્રિયાઓ હાથ ધરવામાં આવશે.
પ્રધાનમંત્રી કિસાન સન્માન નિધિ યોજના શું છે?
પ્રધાનમંત્રી કિસાન સન્માન નિધિ યોજના ફેબ્રુઆરી 2019માં કેન્દ્ર સરકારે શરૂ કરી હતી. તેનો મુખ્ય ઉદ્દેશ દેશના નાના અને સીમાંત ખેડૂતોને નાણાકીય સહાય આપવાનો છે, જેથી તેઓ ખેતી સંબંધિત જરૂરી ખર્ચ, જેમ કે બીજ, ખાતર, દવાઓ અને અન્ય ઇનપુટ્સ સરળતાથી પૂરા કરી શકે.
- પાત્ર ખેડૂત પરિવારોને દર વર્ષે રૂ.6,000ની સહાય
- આ રકમ ત્રણ સમાન હપ્તામાં (દર ચાર મહિને રૂ.2,000) સીધી બેંક ખાતામાં જમા થાય છે
- DBT (Direct Benefit Transfer) દ્વારા રકમ પહોંચે છે, જેથી મધ્યસ્થો દૂર થાય
- શરૂઆતમાં માત્ર નાના અને સીમાંત ખેડૂતો માટે હતી, બાદમાં વ્યાપક કરવામાં આવી
2019 પછી પીએમ કિસાન રકમ કેમ યથાવત રહી?
જ્યારે પીએમ કિસાન યોજના શરૂ થઈ ત્યારે રૂ.6,000ની વાર્ષિક સહાય એક રાહતરૂપ હતી. પરંતુ 2019 પછીના વર્ષોમાં ફુગાવો (inflation), ખેતી ખર્ચમાં વધારો, ખાતર અને બીજના ભાવમાં ઉછાળો તથા ડીઝલ જેવા ઇનપુટ ખર્ચ વધતા ગયા.
છતાં પણ છેલ્લા છ વર્ષથી આ રકમમાં કોઈ વધારો થયો નથી. આ જ કારણથી ખેડૂતો, ખેડૂત સંગઠનો અને નીતિ નિર્માતાઓ તરફથી વારંવાર માંગ ઉઠી રહી છે કે આ રકમમાં વધારો કરવો જોઈએ.
પીએમ કિસાન સહાય વાર્ષિક રકમમાં 50% વધારો?
હાલની ચર્ચા મુજબ કેન્દ્રીય બજેટમાં પીએમ કિસાન હેઠળની વાર્ષિક સહાય રૂ.6,000થી વધારીને રૂ.9,000 કરવામાં આવી શકે છે. આનો અર્થ એ થાય છે કે ખેડૂતોને દર વર્ષે વધારાના રૂ.3,000 મળશે.
આ સંભાવિત જાહેરાત પાછળ કેટલાક મહત્વપૂર્ણ કારણો છે:
1. ફુગાવાનો અસર
ખેડૂત સંગઠનોનું કહેવું છે કે 2019માં રૂ.6,000 જે કિંમત ધરાવતા હતા, તે આજના ફુગાવાના કારણે લગભગ રૂ.5,000 જેટલી અસરકારક બની ગઈ છે. એટલે કે, વાસ્તવિક મૂલ્યમાં ખેડૂતોને ઓછું મળતું રહ્યું છે.
2. સંસદીય સ્થાયી સમિતિની ભલામણ
ડિસેમ્બર 2024માં સંસદીય સ્થાયી સમિતિએ પીએમ કિસાન યોજના હેઠળની રકમ બમણી કરીને વાર્ષિક રૂ.12,000 કરવાની ભલામણ કરી હતી. ભલે સરકાર તરત બમણી ન કરે, પરંતુ આ ભલામણથી વધારો કરવાની ચર્ચાને વેગ મળ્યો છે.
3. રાજ્યો દ્વારા વધારાની સહાય
નવેમ્બર 2025માં બિહાર સરકારે પોતાના રાજ્યના ખેડૂતો માટે કેન્દ્રની પીએમ કિસાન યોજના ઉપરાંત વધારાના રૂ.3,000 આપવાની જાહેરાત કરી. એટલે કે, બિહારના ખેડૂતોને કુલ રૂ.9,000 મળવાના થયા. આ મોડેલને સમગ્ર દેશમાં લાગુ કરવાની ચર્ચા થઈ રહી છે.
4. ચૂંટણી અને રાજકીય પરિપ્રેક્ષ્ય
ખેડૂતો દેશનો મોટો મતદાતા વર્ગ છે. આવનારા સમયમાં વિવિધ રાજ્યો અને કેન્દ્ર સ્તરે ચૂંટણીને ધ્યાનમાં રાખીને ખેડૂત કલ્યાણની યોજનાઓને વધુ મજબૂત કરવાની રાજકીય ઈચ્છા પણ આ નિર્ણય પાછળ હોઈ શકે છે.
કેન્દ્રીય બજેટ 2026-27થી શું અપેક્ષા?
Union budget 2026 expectations: કેન્દ્રીય બજેટ 2026-27માં પીએમ કિસાન યોજનાની રકમ વધારવાની જાહેરાત થવાની શક્યતા મજબૂત માનવામાં આવી રહી છે. રૂ.9,000નો વધારો હાલ સંતુલિત વિકલ્પ તરીકે જોવામાં આવે છે, જ્યારે ભવિષ્યમાં વધુ વધારાની શક્યતા પણ ખુલ્લી રાખી શકાય છે.
રૂ.9,000 કરવાથી ખર્ચનો ગણિત શું કહે છે?
હાલમાં પીએમ કિસાન યોજના હેઠળ આશરે 11 કરોડ (110 મિલિયન) ખેડૂત પરિવારો નોંધાયેલા છે. કેન્દ્ર સરકાર આ યોજના પર વાર્ષિક આશરે રૂ.60,000 થી રૂ.65,000 કરોડનો ખર્ચ કરે છે.
જો વાર્ષિક સહાય રૂ.6,000થી વધારીને રૂ.9,000 કરવામાં આવે, તો:
- દરેક ખેડૂત પરિવારને વધારાના રૂ.3,000 મળશે
- કુલ વધારાનો ખર્ચ: 11 કરોડ × 3,000 = રૂ.33,000 કરોડ (આશરે)
આ મુજબ, કેન્દ્ર સરકારનો કુલ વાર્ષિક ખર્ચ વધીને આશરે રૂ.95,000 કરોડ સુધી પહોંચી શકે છે.
ખેડૂત સંગઠનોની માંગ શું છે?
ખેડૂત સંગઠનો લાંબા સમયથી પીએમ કિસાન યોજના હેઠળની રકમ વધારવાની માંગ કરી રહ્યા છે. તેમની મુખ્ય માંગો આ પ્રમાણે છે:
- વાર્ષિક સહાય ઓછામાં ઓછી રૂ.8,000થી રૂ.12,000 વચ્ચે હોવી જોઈએ
- ફુગાવા સાથે જોડીને દર થોડા વર્ષે આપમેળે વધારો થવો જોઈએ
- જમીન ધરાવતા તમામ વાસ્તવિક ખેડૂત પરિવારોને લાભ મળવો જોઈએ
કેટલાક સંગઠનોનું કહેવું છે કે જો સરકાર ખરેખર ખેડૂતોની આવક બમણી કરવાની વાત કરે છે, તો આવી યોજનાઓમાં નોંધપાત્ર વધારો કરવો જરૂરી છે.
પીએમ કિસાન અને “ખેડૂતોની આવક બમણી”નો લક્ષ્ય
સરકારે એક સમયે ખેડૂતોની આવક બમણી કરવાનો લક્ષ્ય જાહેર કર્યો હતો. પીએમ કિસાન યોજના એ લક્ષ્ય તરફનું એક પગલું છે, પરંતુ માત્ર રૂ.6,000 કે રૂ.9,000થી આવક બમણી થતી નથી.
તેમ છતાં, આ યોજના:
- આવક સહાયનો આધાર પૂરો પાડે છે
- અન્ય યોજનાઓ (ફસલ વીમા, MSP, ખાતર સહાય) સાથે જોડાઈને કુલ અસર વધારે છે
- ખેડૂતોને બજારના જોખમ સામે થોડી સુરક્ષા આપે છે
તારણ
પ્રધાનમંત્રી કિસાન સન્માન નિધિ યોજનામાં વાર્ષિક રકમ રૂ.6,000થી વધારીને રૂ.9,000 કરવાની કેન્દ્રીય બજેટ 2026-27 માં સંભાવના ખેડૂતો માટે એક સકારાત્મક સમાચાર છે. ફુગાવા, વધતા ખેતી ખર્ચ અને ખેડૂતોની લાંબા સમયથી ચાલી રહેલી માંગને જોતા આ વધારો સમયની જરૂરિયાત ગણાય.
દેશના લગભગ 110 મિલિયન ખેડૂત પરિવારો માટે તે નાની પરંતુ મહત્વપૂર્ણ રાહત બની શકે છે. જો સરકાર આ સાથે અન્ય કૃષિ સુધારાઓ અને આવક વધારવાના પગલાં લે, તો પીએમ કિસાન યોજના સાચા અર્થમાં ખેડૂતોના જીવનમાં સ્થિરતા અને વિશ્વાસ લાવતી યોજના સાબિત થઈ શકે છે.
ગુજરાતી કૃષિ સમાચાર અને સરકારી કૃષિ સમાચાર ના લાંબા અનુભવ સાથે ખેતીવાડી ન્યુઝ માહિતી પુરી પાડે છે.