કેન્દ્રીય કૃષિ અને ખેડૂત કલ્યાણ મંત્રી શ્રી શિવરાજ સિંહ ચૌહાણે તાજેતરમાં 11 રાજ્યોના કૃષિ મંત્રીઓ અને અધિકારીઓ સાથે વર્ચ્યુઅલ બેઠક યોજી હતી. બેઠકનો ઉદ્દેશ્ય દેશભરમાં અમલમાં રહેલી કૃષિ સંબંધિત મહત્વપૂર્ણ યોજનાઓની પ્રગતિનું મૂલ્યાંકન કરવો, કેન્દ્ર દ્વારા જારી કરાયેલા ભંડોળના અસરકારક ઉપયોગની સમીક્ષા કરવી અને ખાસ કરીને રાષ્ટ્રીય કૃષિ વિકાસ યોજના (RKVY) અને કૃષિ ઉન્નતિ યોજના (KY) યોજનાઓનો હેતુ દેશના કૃષિ ક્ષેત્રમાં સર્વાંગી વિકાસ લાવવાનો છે, આધુનિક ટેકનોલોજીનો ઉપયોગ વધારવો અને કૃષિ માળખાને મજબૂત બનાવવાનો સમાવેશ થાય છે.
કૃષિ યોજનાઓનો હેતુ
બેઠક દરમિયાન શ્રી ચૌહાણે સ્પષ્ટ શબ્દોમાં જણાવ્યું હતું કે યોજનાઓનો હેતુ માત્ર ફાળવેલ બજેટ ખર્ચવાનો નથી, પરંતુ પાયાના સ્તરે ખેડૂતોની આવકમાં નોંધપાત્ર વધારો સુનિશ્ચિત કરવાનો છે. તેમણે રાજ્યોને યાદ અપાવ્યું કે કેન્દ્ર સરકાર દ્વારા આપવામાં આવેલ ભંડોળ એ એક જવાબદારી છે અને તેનો ઉપયોગ પારદર્શક, ગુણવત્તાસભર અને સમયસર થવો જોઈએ.
તેમણે જણાવ્યું કે કેન્દ્ર સરકાર કૃષિ ક્ષેત્રમાં વ્યાપક સુધારાઓ લાવવા પ્રતિબદ્ધ છે અને રાજ્યો સાથે સંકલિત પ્રયત્નો દ્વારા જ આ લક્ષ્યો હાંસલ થઈ શકે છે. દરેક રાજ્યએ પોતાની સ્થાનિક જરૂરિયાતો, પાક પદ્ધતિ, પાણીની ઉપલબ્ધતા, જમીનની સ્થિતિ અને બજારની માંગને ધ્યાનમાં રાખીને યોજનાઓનું અમલીકરણ કરવું જરૂરી છે.
31 માર્ચ 2026 સુધી સંપૂર્ણ ભંડોળ વપરાશની વિનંતી
કેન્દ્રીય મંત્રીએ રાજ્યોને ખાસ કરીને 31 માર્ચ, 2026 સુધીમાં ફાળવાયેલા ભંડોળનો સંપૂર્ણ અને યોગ્ય ઉપયોગ સુનિશ્ચિત કરવા અનુરોધ કર્યો. તેમણે કહ્યું કે સમયસર ખર્ચ કરવો મહત્વપૂર્ણ છે, પરંતુ તેની સાથે ગુણવત્તા, પારદર્શિતા અને જવાબદારી પણ એટલી જ મહત્વપૂર્ણ છે.
જો ભંડોળ સમયસર વપરાતું નથી તો ખેડૂતોને યોજનાઓનો સંપૂર્ણ લાભ મળતો નથી અને વિકાસની ગતિ ધીમી પડી શકે છે. તેથી રાજ્યોને આયોજનબદ્ધ રીતે કામ કરવાની, પ્રોજેક્ટ્સની સમયસર પૂર્ણાહુતિ કરવાની અને પ્રગતિ અહેવાલ નિયમિત રીતે રજૂ કરવાની સલાહ આપવામાં આવી.
કૃષિ માળખું મજબૂત બનાવવા પર ચર્ચા
બેઠકમાં કૃષિ માળખાને મજબૂત બનાવવા માટેના અનેક મુદ્દાઓ પર ચર્ચા કરવામાં આવી. તેમાં સિંચાઈ સુવિધાઓનો વિકાસ, સંગ્રહ ક્ષમતા વધારવી, ગ્રામ્ય સ્તરે કૃષિ આધારભૂત સુવિધાઓ ઊભી કરવી અને બજાર સાથે સીધી કનેક્ટિવિટી વધારવાની બાબતોનો સમાવેશ થયો.
કેન્દ્રીય મંત્રીએ જણાવ્યું કે મજબૂત કૃષિ માળખું ખેડૂતોને તેમની ઉપજનો યોગ્ય ભાવ મેળવવામાં અને નુકસાન ઘટાડવામાં મદદરૂપ થાય છે. ખાસ કરીને સંગ્રહ સુવિધાઓ અને ઠંડા ગોડાઉન વ્યવસ્થાઓના વિકાસથી પાકનો નાશ ઘટાડવો શક્ય બને છે.
ટેકનોલોજી અને આધુનિક ખેતી પદ્ધતિઓ
શ્રી ચૌહાણે રાજ્યોને ટેકનોલોજી આધારિત ખેતી પદ્ધતિઓ અપનાવવા પ્રોત્સાહિત કર્યા. ડ્રોન ટેકનોલોજી, માટી આરોગ્ય કાર્ડ, ડિજિટલ માર્કેટિંગ પ્લેટફોર્મ, કૃષિ એપ્લિકેશન અને પ્રિસિઝન ફાર્મિંગ જેવી નવીનતાઓથી ઉત્પાદકતા વધારી શકાય છે અને ખર્ચ ઘટાડવો શક્ય બને છે.
તેમણે જણાવ્યું કે આધુનિક ટેકનોલોજીનો ઉપયોગ કરીને ખેડૂતોને યોગ્ય સમયે યોગ્ય માહિતી ઉપલબ્ધ કરાવી શકાય છે, જેનાથી પાક ઉત્પાદન અને ગુણવત્તામાં સુધારો થાય છે.
ઓર્ગેનિક ફાર્મિંગને પ્રોત્સાહન
બેઠક દરમિયાન કુદરતી ખેતી અને ઓર્ગેનિક ફાર્મિંગને પ્રોત્સાહન આપવાના મુદ્દા પર પણ ચર્ચા થઈ. શ્રી ચૌહાણે જણાવ્યું કે રાસાયણિક ખાતરો અને જંતુનાશકો પર નિર્ભરતા ઘટાડીને કુદરતી પદ્ધતિઓ અપનાવવાથી જમીનની ઉર્વરતા લાંબા ગાળે જળવાઈ રહે છે અને ખર્ચમાં ઘટાડો થાય છે.
કુદરતી ખેતીથી ઉત્પાદિત પાકોને બજારમાં વધતી માંગ છે, જેના કારણે ખેડૂતોને વધુ આવક મેળવવાની તક મળે છે. રાજ્યોને આ દિશામાં પ્રોત્સાહન યોજનાઓ ઘડવા સૂચના આપવામાં આવી.
બીજ વિતરણ અને ગુણવત્તા નિયંત્રણ
ગુણવત્તાસભર બીજ વિતરણ પણ બેઠકનો મહત્વપૂર્ણ મુદ્દો રહ્યો. સારી ગુણવત્તાના બીજ ઉત્પાદન વધારવા અને પાકની ગુણવત્તામાં સુધારો લાવવા માટે જરૂરી છે. રાજ્યોને બીજ વિતરણ પ્રક્રિયામાં પારદર્શિતા જાળવવાની અને પ્રમાણિત બીજ ખેડૂતો સુધી સમયસર પહોંચાડવાની સલાહ આપવામાં આવી.
પાક વૈવિધ્યકરણ અને મૂલ્યવર્ધન
પાક વૈવિધ્યકરણ દ્વારા ખેડૂતોની આવકમાં સ્થિરતા લાવી શકાય છે. એક જ પાક પર નિર્ભરતા ઘટાડીને વિવિધ પાકો ઉગાડવાથી જોખમ ઓછું થાય છે અને બજાર તકો વધે છે. મૂલ્યવર્ધન દ્વારા કાચા ઉત્પાદનોને પ્રોસેસ કરીને વધુ ભાવ મેળવી શકાય છે. ઉદાહરણ તરીકે, દાળ, તેલબિયાં અને બાગાયત પાકોમાં પ્રોસેસિંગ યુનિટ્સ સ્થાપિત કરીને સ્થાનિક સ્તરે રોજગારી સર્જી શકાય છે.
રવિ સિઝન ટેકાના ભાવે ખરીદી
બેઠક દરમિયાન રવિ માર્કેટિંગ સિઝન દરમિયાન પાકની ટેકાના ભાવ ખરીદી અંગે રાજ્યો દ્વારા રજૂ કરાયેલા પ્રસ્તાવો પર ચર્ચા થઈ. ખેડૂતોના હિતોને સર્વોપરી રાખીને ગુજરાતને ચણા અને સરસવની લઘુત્તમ ટેકાના ભાવે ખરીદી માટે મંજૂરી આપવામાં આવી. આ મંજૂરીઓનો ઉદ્દેશ્ય ખેડૂતોને Minimum Support Price (MSP) અનુસાર યોગ્ય ભાવ મળે અને બજારમાં ભાવ સ્થિરતા જળવાઈ રહે તે છે.
ગુજરાત માટે વિશેષ મંજૂરી
ગુજરાત રાજ્યને MSP હેઠળ ચણા અને સરસવની ટેકાના ભાવ ખરીદી માટે વિશેષ મંજૂરી આપવામાં આવી, જે ખેડૂતો માટે મહત્વપૂર્ણ પગલું ગણાય છે. રાજ્યના કૃષિ મંત્રી શ્રી જીતુભાઈ વાઘાણી પણ બેઠકમાં હાજર રહ્યા હતા અને રાજ્યની પ્રગતિ અંગે માહિતી આપી હતી. આ નિર્ણયથી ગુજરાતના ખેડૂતોને તેમના પાક માટે નિશ્ચિત અને સુરક્ષિત ભાવ મળશે, જે તેમની આવકમાં સ્થિરતા લાવશે.
ટેકાના ભાવ ખરીદી પ્રક્રિયામાં સુવિધાઓ
કેન્દ્રીય મંત્રીએ રાજ્યોને નિર્દેશ આપ્યો કે ખરીદી પ્રક્રિયા સમયમર્યાદામાં પૂર્ણ થાય અને ખેડૂતોને કોઈ અસુવિધા ન થાય. પૂરતા ખરીદી કેન્દ્રો સ્થાપિત કરવા, યોગ્ય વજન માપન વ્યવસ્થા, સંગ્રહ સુવિધાઓ અને સમયસર ચુકવણી સુનિશ્ચિત કરવા પર ભાર મૂકાયો. ખેડૂતોને લાઈન અને વિલંબ જેવી સમસ્યાઓનો સામનો ન કરવો પડે તે માટે વ્યવસ્થિત આયોજન કરવાની જરૂરિયાત વ્યક્ત કરવામાં આવી.
કેન્દ્ર-રાજ્ય સંકલનનું મહત્વ
શ્રી ચૌહાણે જણાવ્યું કે કૃષિ ક્ષેત્રના વિકાસ માટે કેન્દ્ર અને રાજ્ય સરકારો વચ્ચે મજબૂત સંકલન જરૂરી છે. સંકલિત પ્રયત્નો દ્વારા જ કૃષિ ક્ષેત્ર નવી ઊંચાઈઓ સુધી પહોંચી શકે છે. રાજ્યોને નવીનતા, ટેકનોલોજી અને પારદર્શિતાને પ્રાથમિકતા આપવાની સલાહ આપવામાં આવી, જેથી ખેડૂતોનો વિશ્વાસ વધુ મજબૂત બને.
રાજ્યોની પ્રતિબદ્ધતા
બેઠકના અંતે રાજ્યોના પ્રતિનિધિઓએ ખાતરી આપી કે તેઓ યોજનાઓ હેઠળ ભંડોળનો સમયસર અને અસરકારક ઉપયોગ સુનિશ્ચિત કરશે. ખેડૂતોના હિતોને સર્વોપરી રાખીને કામ કરવાની તેમની સંપૂર્ણ પ્રતિબદ્ધતા વ્યક્ત કરવામાં આવી.
કૃષિ ક્ષેત્ર માટે નવી દિશા
આ બેઠક કૃષિ ક્ષેત્ર માટે નવી દિશા દર્શાવે છે. યોજનાઓના અસરકારક અમલીકરણ, MSP હેઠળ ખરીદી, ટેકનોલોજી આધારિત ખેતી, કુદરતી ખેતી અને મૂલ્યવર્ધન જેવી પહેલો દ્વારા ખેડૂતોની આવકમાં વધારો અને કૃષિ ક્ષેત્રમાં સ્થાયી વિકાસ શક્ય બનશે.
કેન્દ્ર અને રાજ્ય સરકારોના સંકલિત પ્રયાસોથી ભારતીય કૃષિ ક્ષેત્ર વધુ મજબૂત અને સ્પર્ધાત્મક બનશે, જે દેશની આર્થિક વૃદ્ધિમાં મહત્વપૂર્ણ યોગદાન આપશે.
ગુજરાતી કૃષિ સમાચાર અને સરકારી કૃષિ સમાચાર ના લાંબા અનુભવ સાથે ખેતીવાડી ન્યુઝ માહિતી પુરી પાડે છે.