રાષ્ટ્રીય કિસાન દિવસ: સરકાર દ્વારા ખેડૂતોને આપવામાં આવતી 8 અદ્ભુત યોજનાઓ, જાણો સંપૂર્ણ વિગતો

રાષ્ટ્રીય કિસાન દિવસ: ભારત દર વર્ષે જેમ જેમ વડા પ્રધાન ચૌધરી ચરણ સિંહની જન્મજયંતિની ઉજવણી કરે છે, તેમ તેમ 23 ડિસેમ્બરે રાષ્ટ્રીય ખેડૂત દિવસ 2025 ઉજવી રહ્યું છે. ખેડૂતોના કલ્યાણ માટે તેમના કાર્યને યાદ કરવા માટે સ્વર્ગસ્થ વડા પ્રધાન સિંહની જન્મજયંતિ પર રાષ્ટ્રીય ખેડૂત દિવસ ઉજવવામાં આવે છે.

દેશને ખોરાક પૂરો પાડવા અને ગ્રામીણ અર્થતંત્રને ટેકો આપવામાં ખેડૂતોની ભૂમિકાની ઉજવણી કરવા માટે દર વર્ષે ખેડૂત દિવસ ઉજવવામાં આવે છે. સરકારે ખેડૂતોને ટેકો આપવા, તેમની આવક વધારવા અને વીમા માટે ઘણી યોજનાઓ શરૂ કરી છે. ખેડૂત કલ્યાણ યોજનાઓનો હેતુ માળખાગત સુવિધાઓ અને ગ્રામીણ અર્થતંત્રને વેગ આપવા માટે ખેડૂતોને લોન આપવાનો પણ છે. રાષ્ટ્રીય કિસાન દિવસ 2025 ના અવસરે, તમારે ખેડૂતો માટે આ 5 સરકારી યોજનાઓ વિશે જાણો:

પ્રધાનમંત્રી કિસાન સન્માન નિધિ (PM-KISAN)

પ્રધાનમંત્રી કિસાન સન્માન નિધિ એ સૌથી લોકપ્રિય ખેડૂત કલ્યાણ યોજનાઓમાંની એક છે અને ખેડૂતો માટે આવક સહાય યોજના તરીકે કામ કરે છે. 2018 માં વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી દ્વારા શરૂ કરાયેલ, પ્રધાનમંત્રી કિસાન સન્માન નિધિ (PM-KISAN) હેઠળ, બધા જમીન માલિક ખેડૂત પરિવારોને ત્રણ હપ્તામાં દર વર્ષે ₹6,000 ની રકમ મળે છે. આ રકમ સરકાર દ્વારા DBT દ્વારા સીધી ખેડૂતના બેંક ખાતામાં ટ્રાન્સફર કરવામાં આવે છે. આ યોજના ખેડૂતોને બીજ, ખાતર ખરીદવા અને ઘરના ખર્ચ જેવી તેમની જરૂરિયાતો પૂરી કરવામાં મદદ કરે છે.

પ્રધાનમંત્રી ફસલ વીમા યોજના (PMFBY)

પ્રધાનમંત્રી ફસલ વીમા યોજના (PMFBY) એ ખેડૂતો માટે 2016 માં મોદી સરકારે શરૂ કરેલી એક કલ્યાણકારી યોજના છે, જે ખેડૂતોને પાક ઉત્પાદનમાં મદદ કરવા માટે સસ્તું પાક વીમો પૂરો પાડે છે. પ્રધાનમંત્રી ફસલ વીમા યોજના (PMFBY) હેઠળ વીમો વાવણી પહેલાથી લઈને લણણી પછીના તમામ અણધાર્યા કુદરતી આફતો જેમ કે પૂર, દુષ્કાળ, કરા, જીવાતો અને રોગો સામે રક્ષણ પૂરું પાડે છે. PMFBY આશરે 50 મિલિયન ખેડૂતોને સહાય પૂરી પાડે છે અને 50 થી વધુ પાકને આવરી લે છે.

પરંપરાગત કૃષિ વિકાસ યોજના (PKVY)

પરંપરાગત કૃષિ વિકાસ યોજના (PKVY) એ ઓર્ગેનિક ખેતીને પ્રોત્સાહન આપવા માટે એક મહત્વપૂર્ણ પહેલ છે, જે માત્ર ખેડૂતોની આજીવિકામાં સુધારો જ નહીં પરંતુ દેશની કૃષિ વ્યવસ્થાને પણ મજબૂત બનાવે છે.

કિસાન ક્રેડિટ કાર્ડ (KCC) યોજના

કિસાન ક્રેડિટ કાર્ડ યોજના ખેડૂતોને એક જ પ્લેટફોર્મ પર સસ્તી અને સમયસર લોન પૂરી પાડવાના ઉદ્દેશ્ય સાથે શરૂ કરવામાં આવી હતી. કિસાન ક્રેડિટ કાર્ડ યોજના હેઠળ, કેન્દ્ર સરકાર ખેડૂતોને 2% વ્યાજ સબસિડી અને 3% તાત્કાલિક ચુકવણી પ્રોત્સાહન પૂરું પાડે છે, જેનાથી વાર્ષિક 4% ના રાહત દરે લોન ઉપલબ્ધ થાય છે. આ લોનનો ઉપયોગ પાક ઉત્પાદન, લણણી પછીના ખર્ચ અને અન્ય ખર્ચ માટે થાય છે.

પ્રધાનમંત્રી કિસાન માનધન યોજના (PM-KMY)

વડાપ્રધાન મોદી દ્વારા 2019 માં શરૂ કરાયેલ, પ્રધાનમંત્રી કિસાન માનધન યોજના (PMKMY) નાના અને સીમાંત ખેડૂતોને વૃદ્ધાવસ્થામાં સામાજિક સુરક્ષા પૂરી પાડે છે, જ્યારે તેઓ આવક મેળવવામાં અસમર્થ હોય છે અને પોતાનું ગુજરાન ચલાવવા માટે બહુ ઓછી અથવા કોઈ બચત નથી હોતી. આ યોજના હેઠળ, દરેક લાભાર્થીને દર મહિને ₹3,000 પેન્શનની ખાતરી આપવામાં આવે છે.

પ્રધાનમંત્રી કૃષિ સિંચાઈ યોજના (PMKSY)

PMKSY એ કેન્દ્ર દ્વારા પ્રાયોજિત યોજના છે જેનો ઉદ્દેશ્ય સિંચાઈ સુવિધાઓનો વિસ્તાર કરવાનો અને પાણીના ઉપયોગની કાર્યક્ષમતામાં સુધારો કરવાનો છે. આ પહેલ સૂક્ષ્મ સિંચાઈ પ્રણાલીઓ, વરસાદી પાણીના સંગ્રહ અને વોટરશેડ વિકાસ દ્વારા સમગ્ર દેશમાં સંકલિત જળ સંસાધન વ્યવસ્થાપન પ્રાપ્ત કરવાનો પ્રયાસ કરે છે. વિવિધ વિભાગોનું સંકલન કરીને, આ યોજના સિંચાઈ પ્રોજેક્ટ્સના અસરકારક અમલીકરણની ખાતરી આપે છે.

ગુજરાત સરકારે ખેડૂતોને રાત્રે ખેતરમાં જવાની મુસીબતમાંથી મુક્તિ અપાવવા માટે દિવસે વીજળી પૂરી પાડતી ‘કિસાન સૂર્યોદય યોજના‘ અમલમાં મૂકીને ૧૭,૦૦૦થી વધુ ગામોને તેના હેઠળ આવરી લીધા છે.

ગુજરાત રાજ્ય સરકારે છેલ્લા ૨૦ વર્ષમાં ‘સૌની યોજના‘ અને ‘સુજલામ સુફલામ યોજના’ અમલમાં મૂકીને દરેક ખેતર સુધી પૂરતું સિંચાઈનું પાણી પહોંચાડ્યું છે, જેના માધ્યમથી પાણીની સમસ્યાનો કાયમી હલ આવ્યો છે અને રાજ્યમાં ખેતીલાયક જમીનમાં પણ ધરખમ વધારો થયો છે.

સોઇલ હેલ્થ કાર્ડ (SHC) યોજના

રાષ્ટ્રીય કિસાન સોઇલ હેલ્થ કાર્ડ યોજના હેઠળ, સરકાર ખેડૂતોને તેમની જમીનની પોષક સ્થિતિ અંગે વિગતવાર અહેવાલો પ્રદાન કરે છે. દર ત્રણ વર્ષે પ્રકાશિત થતી આ યોજના માટીની માહિતીના આધારે ખાતરોના યોગ્ય ઉપયોગ અંગે સલાહ આપે છે. સોઇલ હેલ્થ કાર્ડ યોજના તમામ રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોમાં લાગુ કરવામાં આવી છે અને ખેડૂતોને બિનજરૂરી ખર્ચ ટાળવામાં મદદ કરે છે.

પ્રધાનમંત્રી કુસુમ યોજના (PM-KUSUM)

પ્રધાનમંત્રી કુસુમ યોજના (KUSUM – કિસાન ઉર્જા સુરક્ષા અને ઉત્થાન મહાભિયાન) 2019 માં શરૂ કરવામાં આવી હતી. આ યોજનાનો હેતુ ખેડૂતોને સૌર ઉર્જાનો ઉપયોગ કરવા માટે પ્રોત્સાહિત કરવાનો છે. પ્રધાનમંત્રી કુસુમ યોજના હેઠળ, ખેડૂતોને તેમની ખેતીની જમીન પર સૌર પેનલ સ્થાપિત કરવાની, સૌર પંપનો ઉપયોગ કરવાની અને વીજળી ગ્રીડને વધારાની ઉર્જા વેચવાની મંજૂરી છે. આ ખેડૂતોને આર્થિક સશક્તિકરણની તક પૂરી પાડે છે.