Gujarat rain Update (ગુજરાત વરસાદ સમાચાર): ગુજરાતમાં આ વર્ષે ચોમાસુનો અંતિમ તબક્કો ચાલી રહ્યો છે. દક્ષિણ પશ્ચિમી ચોમાસાની વિદાય શરૂ થઈ ગઈ હોવા છતાં, હવામાનના તાજેતરના પરિસ્થિતિઓ એ દર્શાવે છે કે નવલા નોરતા દરમિયાન મેઘરાજા હજુ પણ ગુજરાતમાં “એન્ટ્રી” કરી શકે છે.
હવામાન વિશ્લેષક શ્રી અશોકભાઇ પટેલે જણાવ્યું છે કે આવનારા દિવસોમાં દક્ષિણ ગુજરાત, કોસ્ટલ સૌરાષ્ટ્ર અને રાજ્યના કેટલાક અન્ય વિસ્તારોમાં છૂટાછવાયા ઝાપટા થી લઈને હળવાથી મધ્યમ વરસાદ, તેમજ મર્યાદિત વિસ્તારોમાં ભારે વરસાદની શક્યતા છે.
આ વિસ્તૃત અહેવાલમાં આપણે ગુજરાતના હાલના હવામાનની પરિસ્થિતિ, બંગાળની ખાડીની લો પ્રેશર સિસ્ટમ, ટ્રફ લાઇન અને આગામી દિવસોની વિગતવાર આગાહી પર નજર નાખીશું.
ગુજરાતમાં ચોમાસા વિદાયની સ્થિતિ
દક્ષિણ પશ્ચિમી ચોમાસુ સામાન્ય રીતે સપ્ટેમ્બરના અંતિમ અઠવાડિયામાં કે ઓક્ટોબરના પ્રારંભિક દિવસોમાં ગુજરાતમાંથી વિદાય લે છે.
હાલમાં ચોમાસાની વિદાય રેખા 20 ડિગ્રી નોર્થ અને 69 ડિગ્રી ઇસ્ટ એટલે કે વેરાવળ, ભરૂચ, ઉજજૈન, જનસી, શાહજહાપુર અને 30 ડિગ્રી નોર્થ 81 ડિગ્રી ઇસ્ટ સુધી પહોંચેલી છે.
આનો અર્થ એ છે કે રાજસ્થાનનો મોટો ભાગ, મધ્યપ્રદેશ, ઉત્તરપ્રદેશના અનેક વિસ્તારો અને પશ્ચિમ હિમાલય પ્રદેશમાંથી ચોમાસુ વિદાય લઈ રહ્યું છે.
ગુજરાતના કેટલાક વિસ્તારોમાંથી પણ સત્તાવાર રીતે ચોમાસુ વિદાય થઇ ગઈ છે, છતાં સિઝન બાદનો માવઠો હજુ શક્ય છે.
ચોમાસાની વિદાયના કારણો
- ઉત્તર ભારતમાં ઠંડી પવનની શરૂઆત
- અરબી સમુદ્ર અને બંગાળની ખાડીમાં પવનના દિશા ફેરફાર
- પશ્ચિમ વિકષોબનો પ્રભાવ ઓછો થવો
- દિવસ દરમિયાન તાપમાનમાં ધીમે ધીમે વધારો
આ તમામ પરિબળો મળીને ચોમાસુ સમાપ્ત થવાનું સૂચન આપે છે, પરંતુ કેટલાક સમયગાળા સુધી સ્થાનિક સિસ્ટમો (જેમ કે લો પ્રેશર) વરસાદ આપતા રહે છે.
બંગાળની ખાડીમાં સિસ્ટમનું
ગુજરાતના વરસાદ માટે હાલની સૌથી અગત્યની હવામાન પ્રણાલી બંગાળની ખાડીમાં વિકસેલી લો પ્રેશર સિસ્ટમ છે.
ઉત્તર અને મધ્ય બંગાળની ખાડીના ભાગોમાં આવેલ આ સિસ્ટમ પશ્ચિમ તરફ ખસતી જોવા મળી રહી છે.
હાલમાં આ વેલ-માર્ક્ડ લો પ્રેશર તરીકે સક્રિય છે અને તેના ઉપર 7.6 કિમી ઊંચાઈ સુધી યુએસી (અપર એર સર્ક્યુલેશન) જોવા મળે છે.
આ સિસ્ટમ દક્ષિણ તરફ ઝૂકતી હોવાથી તેના પ્રભાવથી સાઉથ ઓડીસા, નોર્થ આંધ્રપ્રદેશ કાંઠા અને બાદમાં ગુજરાત પર અસર થવાની સંભાવના છે.
ડિપ્રેશનમાં રૂપાંતર
- આગામી 24 કલાકમાં આ સિસ્ટમ ડિપ્રેશનમાં ફેરવાઈ શકે છે.
- અનુમાન મુજબ આ 27 સપ્ટેમ્બરના સવારે સાઉથ ઓડીસા અને નોર્થ આંધ્રપ્રદેશના કાંઠા પાર કરશે.
- ડિપ્રેશનમાં ફેરવાયા પછી સિસ્ટમ વધુ મજબૂત બનશે અને પશ્ચિમ તરફ આગળ વધશે.
ગુજરાત પર સંભાવિત અસર
જો સિસ્ટમ પોતાની દિશા પશ્ચિમ તરફ જાળવી રાખે, તો તેનો ભેજ ભરેલો પવન અરબી સમુદ્ર સાથે મળીને દક્ષિણ ગુજરાત અને સૌરાષ્ટ્રમાં વરસાદ વધારી શકે છે.
ટ્રફ લાઇન હવામાન પરિબળો
લો પ્રેશર સિસ્ટમ ઉપરાંત હવામાનમાં કેટલીક મહત્વની લાઇનો અને પરિબળો સક્રિય છે:
- ટ્રફ લાઇન
- હાલમાં વેલ-માર્ક્ડ લો પ્રેશર સાથે જોડાયેલી ચક્રવાતીય સર્ક્યુલેશન પરથી મહારાષ્ટ્ર કોસ્ટ સુધી ટ્રફ લાઇન વિસ્તરી રહી છે.
- આ ટ્રફ 3.1 કિમીથી 5.8 કિમીની ઊંચાઈએ છે અને તેલંગાણા અને નોર્થ ઇન્ટિરિયર કર્ણાટક સુધી અસર કરે છે.
- અરબ સાગર ઉપરની યુએસી
- ઉત્તરપૂર્વ અરબ સાગર અને આસપાસના વિસ્તારોમાં 3.1 કિમી ઊંચાઈએ યુએસી (અપર એર સર્ક્યુલેશન) સક્રિય છે.
- આ યુએસી ગુજરાત તરફ વિસ્તરી રહ્યો છે, જે આગામી દિવસોમાં ભેજ વધારશે.
આ બંને સિસ્ટમ્સના કારણે ગુજરાતમાં હળવા થી મધ્યમ વરસાદ માટે પરિસ્થિતિ અનુકૂળ બની રહી છે.
ગુજરાતમાં તા.28 થી 30 વરસાદનો મુખ્ય રાઉન્ડઃ છુટાછવાયા ઝાપટાથી લઇ હળવાથી મધ્યમ તો દક્ષિણ ગુજરાત અને કોસ્ટલ સૌરાષ્ટ્રના સિમિત વિસ્તારોમાં ભારે વરસાદ સંભવઃ ચોમાસુ વિદાય રેખા વેરાવળ, ભરૂચ, ઉજજૈનથી પસાર થાય છે.
અશોકભાઇ પટેલની આગાહી
હવામાન વિશ્લેષક શ્રી અશોકભાઇ પટેલના અનુમાન મુજબ, 26 સપ્ટેમ્બર થી 3 ઓક્ટોબર દરમિયાન ગુજરાતમાં નીચે મુજબની સ્થિતિ રહેવાની શક્યતા છે:
સૌરાષ્ટ્ર, કચ્છ અને ઉત્તર ગુજરાત
- છૂટાછવાયા ઝાપટા: 5 થી 35 મીમી સુધી હળવા થી મધ્યમ વરસાદની શક્યતા.
- સક્રિય સમયગાળો: 28 થી 30 સપ્ટેમ્બર સૌથી સક્રિય દિવસો રહેશે.
- કેટલાક મર્યાદિત વિસ્તારોમાં 35 થી 100 મીમી સુધી ભારે વરસાદ પડી શકે છે.
દક્ષિણ ગુજરાત અને કોસ્ટલ સૌરાષ્ટ્ર
- આ વિસ્તારોમાં વરસાદની સંભાવના વધુ છે.
- ખાસ કરીને કોસ્ટલ જિલ્લાઓ જેમ કે જૂનાગઢ, દીવ-દમણ, ભાવનગર અને સુરત આસપાસ ભારે વરસાદના ઝાપટા પડી શકે છે.
- અરબી સમુદ્રની નજીક હોવાથી ભેજ વધુ હોવાથી માવઠા જેવા પરિસ્થિતિ સર્જાઈ શકે છે.
માવઠાની શક્યતા
ચોમાસુ વિદાય બાદ જો વરસાદ પડે તો તેને માવઠું કહેવાય છે.
આવો વરસાદ ખાસ કરીને ખેતરોમાં પાક માટે મહત્વનો સાબિત થાય છે, પરંતુ વધુ પ્રમાણમાં પડવાથી પાકને નુકસાન પણ થઈ શકે છે.
ખેડૂતો માટે મહત્વપૂર્ણ સૂચનાઓ
- ખેતરની તૈયારી
- હાલ ખેતરોમાં ઉભેલા પાકોને પાણી ભરાઈ ન જાય તે માટે નાની નાલીઓ બનાવી પાણી નીકાસ સુનિશ્ચિત કરવો.
- જે વિસ્તારોમાં માવઠાની સંભાવના છે ત્યાં પાકને વરસાદી પાણીથી બચાવવા માટે પૂર્વ તૈયારી કરવી.
- ખાતર અને દવાઓનો ઉપયોગ
- ભારે વરસાદના દિવસોમાં ખાતર અથવા કીટનાશક છંટકાવ ટાળવો.
- વરસાદ બાદ માટીની ભેજ મુજબ ખાતરની માત્રા નક્કી કરવી.
- પાક કાપણી
- જ્યાં કપાસ, મગફળી, તિલ વગેરે પાક કાપણી માટે તૈયાર છે ત્યાં તાત્કાલિક કાપણી પૂર્ણ કરવી.
- કાપણી બાદ અનાજને છાપરા હેઠળ સંગ્રહ કરવું.
અરબી સમુદ્રમાં વધતી પ્રવૃત્તિ
આવતા દિવસોમાં ટ્રફ મહારાષ્ટ્ર પરથી અરબી સમુદ્રમાં લંબાશે, જે સૌરાષ્ટ્રના દક્ષિણ ભાગ નજીક રહેશે.
આ પરિસ્થિતિ મહારાષ્ટ્રના કોસ્ટલ વિસ્તારોમાં અતિ ભારે વરસાદ લાવી શકે છે અને તેની અસર ગુજરાતના કોસ્ટલ સૌરાષ્ટ્ર સુધી પહોંચી શકે છે.
તેમ છતાં સિસ્ટમના ટ્રેક અને મજબૂતી અંગે મોડેલોમાં હજી પણ તફાવત છે.
એટલે જ હવામાન વિભાગ સતત નિરિક્ષણ રાખી રહ્યું છે અને કોઈ મોટા ફેરફાર થાય તો તાત્કાલિક અપડેટ જાહેર કરશે.
ગુજરાતમાં ચોમાસા વિદાય બાદ માવઠું
ગુજરાતમાં ચોમાસુ વિદાય પછી માવઠો ખેડૂતો માટે આશીર્વાદ સમાન પણ બની શકે છે અને ક્યારેક મુશ્કેલી પણ સર્જી શકે છે.
સકારાત્મક અસર
- ઘઉં, જવાર અને ચણાના પાક માટે જમીનમાં ભેજ રહે છે.
- રવી પાક માટે પહેલેથી સિંચાઈ કરવાની જરૂરિયાત ઘટે છે.
- ભૂમિની ઉપજાઉ શક્તિ વધે છે.
નકારાત્મક અસર
- કપાસ અને મગફળીના પાકમાં ભેજથી સડો ફેલાઈ શકે છે.
- તૈયાર થયેલા અનાજમાં ભેજ વધવાથી સંગ્રહમાં મુશ્કેલી પડે છે.
- સતત ભીંજાણથી ખેતરમાં કામ કરવા અડચણો ઉભી થાય છે.
ખેડૂતો માટે આગલા દિવસોની માર્ગદર્શિકા
- વરસાદી દિવસોમાં ખાતર/દવા છંટકાવ ન કરવો
- ખેતરોમાં પાણી ભરાઈ ન જાય તે માટે નિકાશ વ્યવસ્થા કરવી
- પાકની હાલત અનુસાર સિંચાઈ સમયસર બદલવી
- પાક તૈયાર હોય તો વહેલી તકે કાપણી કરી સુરક્ષિત રીતે સંગ્રહ કરવો
- હવામાન વિભાગની તાજી અપડેટ પર નજર રાખવી
- નવલા નોરતામાં ગુજરાતમાં મેઘરાજાની એન્ટ્રી થવાની સંભાવના હજી યથાવત છે.
- દક્ષિણ ગુજરાત અને કોસ્ટલ સૌરાષ્ટ્રમાં 28 થી 30 સપ્ટેમ્બર સૌથી સક્રિય વરસાદી દિવસો બની શકે છે.
- સૌરાષ્ટ્ર, કચ્છ અને ઉત્તર ગુજરાતમાં છૂટાછવાયા ઝાપટાથી લઈને મર્યાદિત વિસ્તારોમાં ભારે વરસાદ પડી શકે છે.
- ચોમાસુ વિદાય બાદ આવો વરસાદ માવઠું ગણાશે, જે રવી પાક માટે ફાયદાકારક પણ બની શકે છે.
જનતા માટે સાવચેતી
હવામાન વિભાગ દ્વારા આવતા દિવસોમાં સતત અપડેટ આપવામાં આવશે.
ખાસ કરીને ખેડૂતો અને માછીમારો માટે સમયસરની માહિતી અત્યંત મહત્વની છે.
સમુદ્રમાં માછીમારી માટે જનારાઓએ આગામી ત્રણ દિવસ સુધી સાવચેતી રાખવાની તથા દરિયા પર જવાનું ટાળવાની ભલામણ છે.
વરસાદના તીવ્ર ઝાપટા દરમિયાન શહેરોમાં નિકાશ વ્યવસ્થા ચુસ્ત રાખવા સ્થાનિક તંત્રને પણ સતર્ક રહેવું પડશે. સાવચેતી: સ્ટોર્મ કે હવામાન અંગે ની માહિતી માટે ભારતીય હવામાન ખાતા/ગવર્મેન્ટ ના બુલેટીન/સુચના પર નિર્ભર રહેવું.
ગુજરાત વેધરના નવીનતમ બ્લોગ લેખો. હવામાન નિષ્ણાંત અશોકભાઈ એમ. પટેલ દ્વારા પ્રકાશિત.