Gujarat winter update (ગુજરાત શિયાળુ અપડેટ): ગુજરાતમાં કમોસમી વરસાદના અંત સાથે હવે હવામાનના મિજાજમાં સ્પષ્ટ ફેરફાર જોવા મળી રહ્યો છે. ધીમે ધીમે શિયાળો જામવા લાગ્યો છે અને આગામી અઠવાડિયે રાજ્યમાં ઠંડીનો પહેલો ચમકારો અનુભવાશે. હવામાન વિશ્લેષક શ્રી અશોકભાઈ પટેલના જણાવ્યા અનુસાર 5 નવેમ્બરથી 12 નવેમ્બર વચ્ચે રાજ્યમાં લઘુત્તમ તાપમાનમાં નોંધપાત્ર ઘટાડો થવાની શક્યતા છે, જે શિયાળાની શરૂઆતનું સંકેત આપે છે.
ગુજરાતમાં હવામાનની સ્થિતિ
છેલ્લા કેટલાક અઠવાડિયાઓથી ગુજરાતમાં કમોસમી વરસાદના છાંટા જોવા મળ્યા હતા. ખાસ કરીને સૌરાષ્ટ્ર અને કચ્છના વિસ્તારોમાં વાદળછાયા વાતાવરણનું પ્રભાવ વધુ હતું. પરંતુ હવે આ કમોસમી પ્રવૃત્તિઓ વિદાય લઈ રહી છે.
હવે વાતાવરણ ધીમે ધીમે શુષ્ક અને સ્થિર બની રહ્યું છે. અશોકભાઈ પટેલ જણાવે છે કે દક્ષિણપૂર્વી અને પશ્ચિમ પવન વચ્ચેનું સંમિશ્રણ હવે ધીમું પડી રહ્યું છે, જે શિયાળાના આરંભ માટે અનુકૂળ પરિસ્થિતિ ઊભી કરે છે.
હાલના તાપમાનના આંકડા
તાજેતરના તાપમાનના આંકડા મુજબ, રાજ્યના મોટા શહેરોમાં લઘુત્તમ તાપમાન હજી નોર્મલ કરતાં થોડું વધારે નોંધાઈ રહ્યું છે.
ઉદાહરણરૂપે:
| શહેર | લઘુત્તમ તાપમાન (°C) | નોર્મલથી તફાવત |
|---|---|---|
| અમદાવાદ | 22.1 | +3°C |
| વડોદરા | 22.4 | +3°C |
| ભુજ | 22.6 | +3°C |
| રાજકોટ | 20.0 | +1°C |
| ડિસા | 21.1 | +3°C |
આ આંકડાઓ દર્શાવે છે કે હાલના દિવસોમાં સવારના સમયે પણ ઉષ્ણતા રહે છે, જે સામાન્ય કરતાં 1 થી 3 ડિગ્રી વધુ છે.
આ તાપમાનનું વધારું સ્તર એ દર્શાવે છે કે હજી હવા પૂરેપૂરી રીતે ઠંડી નથી, પરંતુ ઉત્તર અને ઉત્તરપશ્ચિમ દિશાથી આવતી સુકાની પવન સાથે હવે સ્થિતિ બદલાશે.
અશોકભાઈ પટેલની આગાહી
અશોકભાઈ પટેલની આગાહી અનુસાર 5 નવેમ્બરથી 12 નવેમ્બર વચ્ચે ગુજરાતમાં લઘુત્તમ તાપમાનમાં આશરે 3 થી 5 ડિગ્રી સુધીનો ઘટાડો થવાની સંભાવના છે.
આ ઘટાડો બે તબક્કામાં થશે:
- 5 થી 8 નવેમ્બર વચ્ચે લઘુત્તમ તાપમાનમાં 2 થી 3 ડિગ્રી સુધીનો ધીમે ધીમે ઘટાડો.
- 9 થી 12 નવેમ્બર દરમિયાન વધુ 2 ડિગ્રી સુધીનો ઘટાડો, જેનાથી નોર્મલ કરતાં તાપમાન નીચે જશે.
આ સમયગાળામાં રાજયના મોટા ભાગના વિસ્તારોમાં લઘુત્તમ તાપમાન 15 થી 18 ડિગ્રીની વચ્ચે રહેવાની ધારણા છે.
આનો અર્થ એ થાય છે કે અમદાવાદ, રાજકોટ, ભુજ, વડોદરા જેવા શહેરોમાં સવારના સમયે ઠંડીનો સ્પષ્ટ ચમકારો અનુભવાશે.
ગુજરાતમાં પવનની દિશા અને અસર
આગામી દિવસોમાં પવનની દિશામાં પણ પરિવર્તન થવાની ધારણા છે.
પવન 7 થી 15 કિ.મી./કલાકની ઝડપે ફૂંકાશે અને દિશા સમયાંતરે ઉત્તર-પશ્ચિમથી ઉત્તરપૂર્વ તરફ ફેરવાતી રહેશે.
આ ઉત્તર દિશાના પવન સાથે હિમાલય ક્ષેત્રમાંથી ઠંડા વાયુ પ્રવાહો ગુજરાત તરફ પ્રવેશે છે, જે તાપમાન ઘટાડવામાં મુખ્ય ભૂમિકા ભજવે છે.
પવનના પરિવર્તનથી થતી અસર:
- હવાના ભેજમાં ઘટાડો થશે.
- આકાશ વધુ ચોખ્ખું રહેશે.
- દિવસ દરમિયાન સૂર્યપ્રકાશ તીવ્ર રહેશે, પણ સવાર અને રાતે ઠંડી અનુભવાશે.
ગુજરાતમાં શિયાળાની શરૂઆત
હવામાન નિષ્ણાતોના મતે, ગુજરાતમાં શિયાળાની શરૂઆત સામાન્ય રીતે નવેમ્બર મહિનાના પ્રથમ અથવા બીજા સપ્તાહથી થાય છે. આ સમય દરમિયાન ઉત્તર ભારતમાં હિમાલય ક્ષેત્રે હિમવર્ષા શરૂ થતી હોય છે, જેનાથી ઠંડા હવાના પ્રવાહો દક્ષિણ તરફ ધીમે ધીમે ખસે છે. ગુજરાતનું ભૌગોલિક સ્થાન સમુદ્રની નજીક હોવાથી અહીં ઠંડીનો પ્રભાવ ધીમે ધીમે દેખાય છે.
શરદ ઋતુ (ઓક્ટોબર–નવેમ્બર) દરમિયાન દિવસ અને રાત વચ્ચે તાપમાનમાં મોટો તફાવત રહે છે. દિવસે તાપમાન 32–34°C સુધી રહે છે જ્યારે રાતે 17–20°C સુધી ઘટે છે. આ તફાવત હવામાં શુષ્કતા વધારી દે છે, જે શિયાળાની પૂર્વ ચેતવણી તરીકે માનવામાં આવે છે.
ગુજરાતમાં વરસાદની સંભાવના
હાલની પરિસ્થિતિમાં વાતાવરણ મોટાભાગે શુષ્ક રહેવાની ધારણા છે.
છૂટાછવાયા દિવસોમાં આકાશમાં થોડા વાદળો જોવા મળી શકે છે, પરંતુ કોઈ પ્રકારનો વરસાદ કે કમોસમી પ્રવૃત્તિની સંભાવના ખૂબ ઓછી છે.
મોસમ વિજ્ઞાન વિભાગના મોડલ મુજબ, આવતા 10 દિવસ દરમિયાન ગુજરાતના કોઈ ભાગમાં નોંધપાત્ર વરસાદની શક્યતા નથી.
તાપમાનની સ્વાસ્થ્ય અને કૃષિ પર અસર
1. સ્વાસ્થ્ય માટે ચેતવણી
તાપમાનમાં અચાનક ઘટાડા સાથે સવારે ઠંડા પવન, સૂકી હવા અને ધૂળકણોનું પ્રમાણ વધે છે.
જેના કારણે
- ખાંસી-સર્દી
- તાવ અને એલર્જી જેવી સમસ્યાઓ વધી શકે છે.
ડોકટરો સલાહ આપે છે કે સવારમાં બહાર નીકળતાં સમય પૂરતું ગરમ કપડું પહેરવું જોઈએ.
2. કૃષિ ક્ષેત્ર પર અસર
ખેડૂતો માટે આ ઠંડી ગહું, ચણા, જીરું અને મેથી જેવા રબી પાકો માટે અનુકૂળ સાબિત થશે.
શિયાળાના આરંભે હવાના તાપમાનમાં ઘટાડો થવાથી પાકોની વૃદ્ધિ માટે ઉત્તમ પરિસ્થિતિ ઊભી થાય છે.
જોકે, વધુ ઠંડી અથવા હિમપાત જેવી પરિસ્થિતિ બને તો કેટલીક સંવેદનશીલ ખેતી (જેમ કે બટાકા અથવા ફૂલોની ખેતી) માટે ચેતવણીરૂપ બની શકે છે.
ગુજરાતમાં હવામાન પરિવર્તન
છેલ્લા પાંચ વર્ષના આંકડા જોતા સ્પષ્ટ થાય છે કે ગુજરાતમાં શિયાળો ધીમે ધીમે મોડો અને ઓછો તીવ્ર થતો જાય છે.
ઉદાહરણ તરીકે, ડિસેમ્બર 2019માં અમદાવાદમાં લઘુત્તમ તાપમાન 10°C સુધી પહોંચી ગયું હતું, જ્યારે 2023માં તે માત્ર 13°C સુધી જ ઘટ્યું. આ તફાવત હવામાન પરિવર્તન અને શહેરી ગરમી પ્રભાવ (Urban Heat Effect)ને કારણે છે.
વિજ્ઞાનીઓ જણાવે છે કે શહેરોના વિસ્તરણ, કોંક્રીટના માળખા, વાહનોના ધુમાડા અને ઉદ્યોગોના ગરમી ઉત્સર્જનને કારણે રાત્રિના તાપમાનમાં વધારો નોંધાઈ રહ્યો છે. તેથી ગ્રામ્ય વિસ્તારોમાં ઠંડી વધુ અનુભવાય છે, જ્યારે શહેરોમાં હજી ઉષ્ણતા ટકીને રહે છે.
આવનારા દિવસોની સંભાવનાઓ (9 થી 12 નવેમ્બર)
- લઘુત્તમ તાપમાનમાં વધુ ઘટાડો થશે.
- સવારના સમયે હળવો ધુમ્મસ જોવા મળી શકે છે.
- દિવસ દરમિયાન આકાશ ચોખ્ખું અને પવન ઠંડો રહેશે.
- હવામાન શુષ્ક રહેવાની પૂરી શક્યતા છે.
- 12 નવેમ્બર પછી વધુ ઠંડા પવનના ઝોકાથી રાત્રીનું તાપમાન 14–15°C સુધી જઈ શકે છે.
ગુજરાતમાં શિયાળાની શરૂઆત
કુલ મળી, ગુજરાતમાં કમોસમી વરસાદના અંત સાથે હવે હવામાન શિયાળાની દિશામાં આગળ વધી રહ્યું છે.
હાલના તાપમાન કરતાં 3 થી 5 ડિગ્રી સુધીનો ઘટાડો થવાની સંભાવના છે, જે આગામી અઠવાડિયે ઠંડીનો પહેલો ચમકારો લાવશે. રાજ્યના મોટા ભાગના વિસ્તારોમાં સવારના સમયે ઠંડા પવનની અનુભૂતિ થશે, અને આકાશ ચોખ્ખું રહેશે.
હવામાન વિશ્લેષક અશોકભાઈ પટેલ જણાવે છે કે નવેમ્બરનું મધ્ય અને અંતિમ ભાગ રાજ્ય માટે “શિયાળાની સત્તાવાર એન્ટ્રી” ગણાશે. ખેડૂતો, નાગરિકો અને પ્રવાસીઓ માટે આ સમય અનુકૂળ રહેશે, પરંતુ સ્વાસ્થ્ય સંભાળ અને કપડાંની તૈયારી રાખવી અગત્યની છે. સાવચેતી: સ્ટોર્મ કે હવામાન અંગે ની માહિતી માટે ભારતીય હવામાન ખાતા/ગવર્મેન્ટ ના બુલેટીન/સુચના પર નિર્ભર રહેવું.
ગુજરાત વેધરના નવીનતમ બ્લોગ લેખો. હવામાન નિષ્ણાંત અશોકભાઈ એમ. પટેલ દ્વારા પ્રકાશિત.